top of page

Wpływ Stylów Przywiązania na Funkcjonowanie Emocjonalne i Społeczne



 

Przywiązanie, zdefiniowane przez Johna Bowlby'ego, stanowi fundamentalny proces kształtowania emocjonalnego związku między dzieckiem a opiekunem. To dynamiczne powiązanie, rozwijające się we wczesnym okresie życia, ma kluczowe znaczenie dla rozwoju psychospołecznego jednostki. Mary Ainsworth, kontynuując prace Bowlby'ego, zidentyfikowała trzy pierwotne style przywiązania: bezpieczny, ambiwalentny i unikający. Te style, z czasem uzupełnione o czwarty - zdezorganizowany, stanowią rodzaj mapy, opisującej, w jaki sposób opiekunowie wchodzą w relacje z dziećmi, a także jak te relacje wpływają na ich późniejsze życie.


Style przywiązania:


1. Bezpieczny styl przywiązania:


Matka wykazująca bezpieczny styl przywiązania jest zazwyczaj konsekwentna w reakcjach na potrzeby dziecka. Odpowiada na sygnały dziecka w sposób empatyczny i spokojny, zapewniając mu poczucie bezpieczeństwa. Jest dostępna emocjonalnie i fizycznie, reagując na sygnały dziecka z ciepłem i zrozumieniem. Potrafi tworzyć zdrowe granice, które pozwalają dziecku rozwijać niezależność, jednocześnie zapewniając wsparcie i poczucie bezpieczeństwa. Utrzymuje stabilność i spójność w swoich relacjach z dzieckiem, co sprzyja budowaniu zaufania i pewności siebie u dziecka. Daje dziecku swobodę w eksplorowaniu świata, jednocześnie będąc obok, gdy potrzebne jest wsparcie lub pocieszenie.

Charakterystyka:

Dziecko, które rozwija bezpieczne przywiązanie w ramach bezpiecznego stylu przywiązania, ma pewność, że opiekun jest dostępny, jednocześnie wykazując gotowość do odkrywania świata i budowania bliskich relacji z innymi.

Funkcjonowanie:

Bezpieczne przywiązanie stanowi solidną podstawę dla zdrowego rozwoju emocjonalnego. Dziecko, czerpiąc pewność siebie z pozytywnych interakcji, staje się odważne w eksplorowaniu otoczenia i budowaniu trwałych więzi społecznych. Rozwijanie zdolności do intymnych relacji może pomóc jednostce radzić sobie z przeciwnościami życiowymi, korzystając z wsparcia bliskich oraz tworząc zdrowe relacje społeczne przez całe życie.


2. Ambiwalentny styl przywiązania:

Wzorzec przywiązania ambiwalentny charakteryzuje się rzadką skutecznością w zaspokajaniu potrzeb dziecka oraz niestałością w reakcjach emocjonalnych rodzica. Dzieci wychowane przez matki o takim wzorcu mogą doświadczać frustracji i zagubienia, nie mając pewności co do tego, jakie zachowania rodzicielskie mogą oczekiwać. To może prowadzić do niskiej samooceny oraz trudności w budowaniu zaufania i zdrowych relacji interpersonalnych.


Charakterystyka:

Dziecko z ambiwalentnym przywiązaniem oscyluje pomiędzy miłością, a niepewnością co do opiekuna. Jego reakcje są intensywne, często nieprzewidywalne.

Funkcjonowanie:

Ambiwalentne przywiązanie może stworzyć emocjonalny rollercoaster, prowadzący do trudności w regulowaniu emocji, niestabilności w relacjach społecznych oraz lęku przed odrzuceniem, co może mieć długofalowe konsekwencje dla psychospołecznego rozwoju. Generowanie intensywnych reakcji może również sprzyjać kreatywności, choć jednocześnie stwarza wyzwania w radzeniu sobie z wahaniem nastrojów, wpływając na długofalową stabilność emocjonalną jednostki.


3. Unikający styl przywiązania:


Matki wykazujące wzorzec przywiązania unikającego często mogą być nieprzewidywalne, emocjonalnie, niedostępne lub reagować niespójnie na potrzeby dziecka. To może prowadzić do uczucia niepewności i lęku u dziecka, które nie może polegać na rodzicu w sytuacjach stresowych lub potrzebujących wsparcia emocjonalnego. Dzieci takich matek mogą internalizować przekonanie, że ich potrzeby nie są ważne, co może prowadzić do niskiej samooceny i trudności w radzeniu sobie w relacjach z innymi ludźmi.


Charakterystyka:

Dzieci, które wychowują się w stylu przywiązania unikającym wydają się być samowystarczalne, ale to często maska ukrywająca trudności w nawiązywaniu głębokich emocjonalnych więzi.


Funkcjonowanie:

Unikające przywiązanie może prowadzić do problemów w budowaniu i utrzymaniu trwałych relacji, z powodu trudności w wyrażaniu uczuć oraz obaw przed zranieniem emocjonalnym. Osoby z tym stylem przywiązania mogą mieć trudności z zaufaniem i otwarciem się na innych. Choć mogą wydawać się niezależne, często doświadczają wewnętrznego konfliktu między pragnieniem bliskości a obawą przed zranieniem.


4. Zdezorganizowany styl przywiązania:

Wzorzec przywiązania zdezorganizowanego charakteryzuje się często modelem uproszczonym, niespójnym i nawet przerażającym zachowaniem ze strony rodzica. Matki wykazujące ten wzorzec mogą przejawiać trudności w radzeniu sobie z własnymi emocjami lub doświadczać własnych problemów związkowych lub traum. Dzieci wychowane przez matki o takim wzorcu mogą mieć trudności w rozwijaniu poczucia bezpieczności oraz budowaniu stabilnych więzi emocjonalnych, co może wpływać na ich dalszy rozwój emocjonalny i społeczny.


Charakterystyka:

Dziecko wychowujące się w stylu zdezorganizowanym doświadcza sprzecznych sygnałów od opiekuna, co prowadzi do dezorientacji. Jego reakcje są chaotyczne, czasem lękowe, co odzwierciedla brak spójnej strategii radzenia sobie z trudnymi sytuacjami.

Funkcjonowanie:

Zdezorganizowane przywiązanie może skutkować poważnymi trudnościami w regulowaniu emocji, problemami w utrzymaniu stabilnych relacji społecznych, a nawet zwiększać ryzyko rozwoju zaburzeń psychicznych w dorosłym życiu. To efekt doświadczeń, które wprowadzają chaos i nieprzewidywalność w relacji z opiekunem.


Zdezorganizowane przywiązanie, będące wynikiem sprzecznych sygnałów od opiekuna, może istotnie przyczyniać się do rozwinięcia zaburzeń osobowości, schizofrenii oraz deregulacji afektu u jednostki. W przypadku zaburzeń osobowości, brak stabilnej bazy emocjonalnej i spójności w relacji może sprzyjać kształtowaniu się niestabilnych wzorców zachowań i trudności w utrzymaniu zdrowych relacji interpersonalnych. Zdezorganizowane przywiązanie jest również powiązane z podwyższonym ryzykiem rozwinięcia powaznych chorób psychicznych, gdzie chaotyczne reakcje emocjonalne mogą przyczyniać się do zaburzeń myślowych i percepcyjnych. W związku z tym zrozumienie i interwencje w obszarze zdezorganizowanego przywiązania odgrywają kluczową rolę w prewencji potencjalnych konsekwencji psychopatologicznych.





Wzajemne oddziaływania dysocjacji i aleksytymii.


Wzajemne oddziaływania dysocjacji i aleksytymii stanowią istotny obszar badawczy, zwłaszcza w kontekście traumatycznego rozwoju. Podczas relacji z dzieckiem doświadczenia związane z zaburzonym procesem przywiązaniowym mogą wpływać na neuropsychologię jednostki. Badania wskazują, że trudności w tworzeniu bezpiecznych więzi lękowych, charakterystycznych dla zdezorganizowanego przywiązania, mogą prowadzić do zmian w funkcjonowaniu mózgu, zwłaszcza w obszarze prawej półkuli, odpowiedzialnej za przetwarzanie negatywnych emocji.


Zmiany neuropsychologiczne związane z zaburzonym procesem przywiązania.


Zmiany te obejmują ograniczoną zdolność do regulacji emocji oraz utrudnienia w nawiązywaniu satysfakcjonujących relacji z otoczeniem. Wraz z rozwijającym się, zaburzonym procesem przywiązania, możliwe są również zmiany w obszarze aktywacji mózgu związane z reprezentacją siebie i innych, co wpływa na kształtowanie wewnętrznego modelu operacyjnego (WMO). W związku z rozwijającym się pozabezpiecznym stylem przywiązania mogą pojawić się nieprawidłowości w aktywacji płatów skroniowych, zwłaszcza przy braku odpowiedniego wsparcia i bliskości fizycznej ze strony opiekuna we wczesnym dzieciństwie. Zmiany w aktywacji płatów skrioniowych mogą prowadzić do niedorozwoju poznawczego i emocjonalnego dziecka.


W pozabezpiecznym stylu przywiązania połączenia w obszarze układu limbicznego u dziecka, które nie jest wspierane przez opiekuna w procesie regulacji emocji narażone są na działanie toksycznych, przy dłuższym czasie oddziaływania, neurotransmiterów, takich jak glutaminian i kortyzol.  Brak ufnego przywiązania w dzieciństwie ma bezpośredni wpływ na dojrzewającą prawą półkulę mózgu podczas jej krytycznego okresu wzrostu, co powoduje jej niedojrzałość i ograniczoną zdolność do regulacji intensywnych stanów afektywnych.


Oddziaływanie środowiska hamuje rozwój prawej półkuli mózgu, generując jednocześnie niedojrzały i niesprawny system oczodołowo-czołowy. Podczas doświadczania intensywnego stresu, prawa półkula może utracić zdolność do integracji pomiędzy systemami korowymi, a systemami podkorowymi, co powoduje przetwarzanie informacji limbiczno-autonomicznych tylko na niższym poziomie prawego ciała migdałowatego i powoduje blokadę przed ich dostępem do wyższych struktur neuronalnych. 


Wczesne szkodliwe rozwojowo doświadczenia mogą pozostawiać po sobie stałą reaktywność fizjologiczną w obszarach limbicznych mózgu (Post, Weiss, Leverich, 1994)


Ogólnie rzecz biorąc, relacje z opiekunem w okresie wczesnego dzieciństwa mają kluczowe znaczenie dla neuropsychologicznego rozwoju jednostki, wpływając na struktury mózgu odpowiedzialne za regulację emocji, reprezentację siebie i zdolność do nawiązywania zdrowych relacji społecznych. Zrozumienie tych zmian neuropsychologicznych może przyczynić się do skuteczniejszych interwencji terapeutycznych i wsparcia dla osób doświadczających zaburzonego procesu przywiązaniowego.


Dodatkowo, warto zauważyć, że te style wpływają na funkcjonowanie jednostki w późniejszym życiu, zarówno w sferze interpersonalnej, jak i emocjonalnej. Bezpieczne przywiązanie tworzy solidną podstawę dla zdrowych relacji i poczucia własnej wartości. W przypadku ambiwalentnego przywiązania, konieczne jest zrozumienie lęków i trudności związanych z utratą bliskości. Styl unikający może wymagać pracy nad otwarciem się na intymność i budowę głębszych więzi. Natomiast zdezorganizowane przywiązanie wymaga szczególnego zrozumienia i wsparcia, aby jednostka mogła skutecznie regulować swoje emocje.



Wsparcie i zrozumienie jako klucz do zdrowego przywiązania.


Wreszcie, zrozumienie tych różnych stylów przywiązania nie tylko pomaga w lepszym zrozumieniu zachowań dzieci, ale także wskazuje na konieczność wsparcia i zrozumienia ze strony opiekunów. Wspieranie zdrowego przywiązania stanowi klucz do stworzenia bezpiecznego środowiska dla dzieci, co przyczynia się do ich harmonijnego rozwoju i późniejszego funkcjonowania społecznego.


Wszystkie te negatywne wzorce przywiązania mogą mieć długoterminowe konsekwencje dla zdrowia psychicznego i emocjonalnego dziecka oraz dla jego relacji z innymi w przyszłości. Dlatego istotne jest identyfikowanie tych wzorców oraz oferowanie odpowiedniego wsparcia i interwencji, aby poprawić zdrowie i dobrostan dziecka oraz stabilność rodzinnych więzi emocjonalnych.


Więcej informacji:


26 wyświetleń

Ostatnie posty

Zobacz wszystkie

Comments


bottom of page